Europees Hof voor de Mensenrechten: Zwitserland schond recht op eerlijk proces Brian Keller

Het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg heeft donderdag geoordeeld dat Zwitserland het recht van ex-gedetineerde Brian Keller op een eerlijk proces heeft geschonden, meldt het Hof zelf. Keller kreeg destijds niet genoeg kans om te reageren op de beschuldigingen tegen hem, aldus het Hof. Het Hof kent hem daarvoor een schadevergoeding van 5000 Zwitserse frank toe. Zijn afzonderlijke klacht over de detentieomstandigheden in de gevangenis Pöschwies, waaronder langdurige eenzame opsluiting, verklaarde het Hof niet-ontvankelijk.

Het Hof in Straatsburg bewaakt de naleving van het Europees Verdrag voor de Mensenrechten door de aangesloten landen, waaronder Zwitserland. Een inwoner kan er pas een zaak aanbrengen nadat die alle Zwitserse rechtbanken heeft doorlopen. Dat geldt ook voor Keller: zijn zaak begon jaren eerder bij de Zwitserse rechter en belandde daarna in Straatsburg. Dat een klacht niet-ontvankelijk wordt verklaard, betekent dat het Hof er inhoudelijk niet op ingaat, bijvoorbeeld omdat niet aan de voorwaarden is voldaan. Het is geen oordeel over de klacht zelf, in dit geval dus geen oordeel over hoe Keller in Pöschwies werd behandeld.

Zwitserse media noemen Brian Keller een van de bekendste ex-gevangenen van het land. Volgens het Europees Hof voor de Mensenrechten bracht hij een groot deel van zijn jeugd door in jeugdzorg- en strafinstellingen, voordat hij in 2016 in voorarrest kwam. Voorarrest is de periode dat iemand vastzit terwijl de rechter nog geen definitief vonnis heeft uitgesproken. Van augustus 2018 tot maart 2021 zat Keller in de gevangenis Pöschwies bij Zürich. Dat gebeurde onder meer in langdurige eenzame opsluiting met beperkte buitentijd. In januari 2022 werd hij overgeplaatst naar de gevangenis van Zürich en in november 2023 kwam hij vrij. Na zijn vrijlating kreeg Keller opnieuw met justitie te maken.

Pöschwies, in de gemeente Regensdorf bij Zürich, is een van de grootste gevangenissen van Zwitserland. De gevangenis huisvest onder meer gedetineerden met langere straffen. De eenzame opsluiting waarover Keller klaagde, houdt in dat een gedetineerde het grootste deel van de dag alleen in de cel doorbrengt, met weinig of geen contact met medegedetineerden. Het Hof in Straatsburg boog zich in deze zaak niet over de vraag of die behandeling zelf in strijd was met het verdrag. Het keek alleen of de klacht daarover op de juiste manier was voorgelegd. Voor Keller zelf verandert de uitspraak dus niets aan het eerdere oordeel over zijn detentieomstandigheden in Pöschwies. Alleen de klacht over het verloop van zijn proces kreeg bij het Hof gelijk.

Los van de uitspraak in Straatsburg lopen tegen Keller nog twee afzonderlijke strafzaken. Bij het Zürichse hof van appel, het Obergericht, loopt een zaak over conflicten die hij tijdens zijn detentie in Pöschwies had met gevangenispersoneel. Een hof van appel behandelt zaken waarin een eerder vonnis van een lagere rechtbank opnieuw wordt beoordeeld. Daarnaast loopt een aparte strafzaak over een incident van na zijn vrijlating in november 2023, toen hij na onderlinge provocaties op social media iemand neersloeg.