Zwitserland stemt op 28 februari 2027 over vijf voorstellen, van Malaysia tot kernenergie

Zwitserland stemt op zondag 28 februari 2027 over vijf federale voorstellen. Dat maakte de Bondsraad, de Zwitserse federale regering, deze week bekend. Het aantal ligt boven het gemiddelde voor één stemdag, maar is geen record: in mei 2003 lagen negen voorstellen tegelijk voor. Zwitserland kent meerdere van die landelijke stemdagen per jaar. De bevolking beslist daarop rechtstreeks over wetswijzigingen en burgerinitiatieven, een stelsel van directe democratie dat wereldwijd vrij uniek is.

Een van de vijf voorstellen is het vrijhandelsakkoord tussen de EVA-landen, de Europese Vrijhandelsassociatie waartoe naast Zwitserland ook Noorwegen, IJsland en Liechtenstein horen, en Malaysia. De EVA sluit zelf, los van de Europese Unie, handelsakkoorden met landen buiten Europa. Zwitserland legt zo’n akkoord altijd apart aan de eigen stembus voor zodra daarover een referendum wordt aangevraagd. Het akkoord moet wederzijdse tarieven en handelsbelemmeringen voor Zwitserse exportbedrijven verlagen. De Bondsraad en bedrijfsorganisaties steunen het voorstel en wijzen op strenge duurzaamheidsvoorwaarden erin. Linkse partijen en milieuorganisaties verzetten zich tegen de versoepelde importregels voor palmolie die het akkoord ook regelt, en linken die aan ontbossing, verdrijving en mensenrechtenschendingen.

Naast het Malaysia-akkoord liggen nog drie andere voorstellen voor. Een volksinitiatief wil de import verbieden van producten van gedwongen vetgemeste ganzen en eenden, de zogeheten foie gras; het parlement stelt als tegenvoorstel voor om alleen de consumptie ervan te beperken. Zo’n initiatief komt er doordat burgers eerst voldoende handtekeningen verzamelen voor hun voorstel. Het parlement kan daar met een eigen tegenvoorstel op reageren, en de kiezer kiest dan tussen beide. Een “democratie-initiatief” wil naturalisatie makkelijker maken voor buitenlanders die al lang in Zwitserland wonen, met objectieve criteria die in het hele land gelijk zijn. Nu verschillen de regels van kanton tot kanton. Wie in het ene kanton snel wordt genaturaliseerd, wacht in het andere veel langer op dezelfde stap. Het vierde voorstel schrapt het bouwverbod voor nieuwe kerncentrales, dat na de kernramp van Fukushima in Japan werd ingevoerd. Zwitserland haalt een flink deel van zijn stroom al uit kernenergie en waterkracht. Voorstanders van schrapping wijzen op de toekomstige stroomvraag en de levering in de koude wintermaanden, tegenstanders op de veiligheidsrisico’s van nieuwe centrales.

Het vijfde voorstel regelt de verhouding tussen sectorale cao’s, collectieve arbeidsovereenkomsten tussen werkgevers en vakbonden, en kantonnale minimumlonen. Het geeft cao-afspraken voorrang boven kantonnale minimumlonen, ook als het daarin vastgelegde loon lager uitvalt dan het wettelijke kantonnale minimum. Vakbonden en werkgevers onderhandelen een cao meestal per bedrijfstak, los van de politiek. Zwitserland heeft geen landelijk minimumloon. Sommige kantons stelden er zelf een in, en dit voorstel raakt vooral werknemers in sectoren waar een cao geldt die lager uitvalt dan die kantonnale grens.

2027 is een Zwitsers verkiezingsjaar. De Bondsraad plant daarom geen stemmingen in de tweede jaarhelft, om te voorkomen dat beleidsstemmingen samenvallen met de verkiezingscampagne. Een tweede stemdag staat gepland op 6 juni 2027, met mogelijk nog meer omstreden voorstellen. Acht volksinitiatieven liggen nog bij het parlement, en tegen een handelsakkoord met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen loopt een handtekeningenactie.

De volgende concrete stap is de stemdag van zondag 28 februari 2027.