Japanse ruimtesonde MMX vertrokken naar de manen van Mars

De Japanse ruimtesonde Martian Moons eXploration (MMX) is dinsdag met een H3-raket vertrokken vanaf de lanceerbasis Tanegashima in Japan, meldt het Japanse ruimtevaartagentschap JAXA. Ze heeft zich daarbij succesvol van de raket afgesplitst. De sonde is nu op weg naar de manen van Mars, samen met twee Franse instrumenten aan boord. Tanegashima is het belangrijkste lanceercentrum van Japan, op een eiland ten zuiden van het hoofdeiland Kyushu, en de gebruikte raket is het nieuwste zware draagraketmodel van het land.

MMX moet als eerste missie ooit grondmonsters van de Marsmaan Phobos verzamelen. Daarna moet de sonde die monsters terugbrengen naar de aarde, met als streefdoel minstens 10 gram materiaal. Phobos is de grootste en binnenste van de twee manen van Mars. Wetenschappers twisten al decennia over het ontstaan van Phobos en Deimos: zijn het ingevangen asteroïden, of zijn ze samen met Mars zelf gevormd.

Aan boord van MMX bevinden zich twee Franse bijdragen, meldt het Franse ruimteagentschap CNES. De eerste is de Frans-Duitse rover Idefix. Die moet als eerste voertuig ooit over het oppervlak van Phobos rijden. De tweede is de spectrometer Mirs. Die moet helpen bepalen waar het beste monsters genomen kunnen worden.

De route van MMX gaat ook langs de kleinere Marsmaan Deimos, schrijft JAXA. Op Phobos landt de sonde en neemt ze monsters. Deimos wordt in de slotfase van de missie alleen vanuit een baan geobserveerd en niet betreden.

MMX zou in de tweede helft van 2027 bij Mars moeten aankomen. De sonde blijft daarna ongeveer drie jaar in een baan rond Phobos. In die tijd doet ze onderzoek en neemt ze met twee afzonderlijke landingen monsters. Pas in 2031 keert MMX terug naar de aarde met de verzamelde monsters.

De missie wordt geleid door JAXA. Het Japanse ruimtevaartagentschap werkt daarbij samen met de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, het Franse ruimteagentschap CNES en het Duitse ruimtevaartcentrum DLR. Zo’n brede samenwerking is gangbaar bij grote planetaire missies: de kosten en de benodigde kennis zijn vaak te groot voor één land alleen.

Met de missie willen de betrokken ruimtevaartagentschappen beter begrijpen hoe Mars en zijn manen zijn ontstaan. Ook willen ze meer weten over hoe water en organische stoffen op de binnenste planeten van het zonnestelsel terechtkwamen. Daarnaast onderzoeken ze of Phobos ooit kan dienen als een soort natuurlijk tussenstation voor toekomstige bemande Marsmissies.

Japan haalde in 2020 met de Hayabusa-2-missie al 5,4 gram materiaal van een asteroïde naar de aarde, aldus JAXA. Met MMX wil het land nu minstens 10 gram materiaal van Phobos binnenhalen. Dat is dus bijna het dubbele van de hoeveelheid van die eerdere missie.

Grondmonsters van een Marsmaan zijn tot nu toe nooit naar de aarde gehaald. Onderzoekers kunnen het materiaal daardoor in een laboratorium op aarde bestuderen, met apparatuur die een sonde op afstand onderweg niet aan boord heeft. Japan deed eerder al ervaring op met het terughalen van materiaal uit de ruimte, dankzij de Hayabusa-2-missie.

MMX moet eerst de reis van ruim een jaar naar Mars afleggen. De aankomst bij Mars is voorzien in de tweede helft van 2027.